Wprowadzanie przeróbek w zwyczajnym funkcjonowaniu rzadko wygląda tak, jak przedstawiają to krótkie poradniki. Zwykle nie wystarczy podjąć jednej decyzji i konsekwentnie realizować ją przez kolejne miesiące. Na drodze ukazują się obowiązki, zmienne samopoczucie, brak czasu, nieprzewidziane sytuacje oraz wcześniejsze przyzwyczajenia, które uruchamiają się prawie bez zastanowienia.

Dlatego pytanie, jak zmienić swoje życie, warto rozpatrywać przez pryzmat konkretnych zachowań, a nie ogólnego hasła. Pomocne może być przyjrzenie się temu, jak wygląda zwykły dzień i w których momentach najczęściej pojawia się niezadowolenie. W pewnych sytuacjach źródłem trudności jest zbyt duża liczba zobowiązań, innym razem brak wyraźnych granic między pracą a odpoczynkiem. Bywa również, że człowiek usiłuje przemienić kilka sekcji jednocześnie i po krótkim czasie rezygnuje z całego planu. Takie doświadczenie pokazuje, że skala zamierzonej zmiany ma znaczenie praktyczne. Im więcej nowych zasad trzeba pamiętać dzień w dzień, tym łatwiej o sytuację, w której wcześniejsze nawyki ponownie przejmują kontrolę nad działaniem.

Właśnie nawyki są jednym z tematów na prawdę często poruszanych w ramach zagadnienia, jakim jest rozwój osobisty. Nie chodzi przy tym jedynie o osiąganie kolejnych celów. Rozwijanie własnych umiejętności może obejmować także rozpoznawanie sposobu reagowania na krytykę, poprawę organizacji obowiązków czy konwersję podejścia do odpoczynku (źródło: rozwój osobisty ebook). Z punktu widzenia normalnego funkcjonowania ważne jest sprawdzanie, czy wybrana metoda rzeczywiście pasuje do dokładnie określonej sytuacji. Np prowadzenie bardzo szczegółowego harmonogramu może u jednej osoby ograniczyć chaos, a u innej powodować dodatkowe napięcie, gdy rzeczywistość na prawdę bardzo często odbiega od planu. Identycznie ustalanie ambitnych celów nie za każdym razem przekłada się na regularne działanie. Czasem większą trudnością okazuje się nie samo rozpoczęcie zadania, lecz utrzymanie określonego rytmu przez dłuższy czas. Z tego względu obserwowanie własnych reakcji jest równie ważne jak wybór konkretnej techniki. Zmiana może wymagać kilku prób, korekty wcześniejszych wymagań i zaakceptowania tego, że rozwiązanie efektywne w jednej sytuacji nie musi pasować do innej.

Wśród pojęć związanych z pracą nad nawykami można spotkać określenie programowanie umysłu podświadomego. W współzależności od źródła może ono oznaczać pracę z przekonaniami, automatycznymi reakcjami lub utrwalonymi sposobami interpretowania różnych wydarzeń. Warto jednakże oddzielić język potoczny od bardziej precyzyjnego opisu procesów zachodzących w trakcie uczenia się i kształtowania nawyków. Człowiek nie reaguje na każdą sytuację od zera. Wiele czynności tworzy na bazie wcześniejszych doświadczeń, skojarzeń i powtarzanych schematów. Jeśli określone zachowanie przez długi okres czasu pojawiało się w podobnych okolicznościach, jego uruchomienie może stać się mniej świadome (zobacz także: ebook o afirmacji). Zmiana takiego schematu wymaga najpierw zauważenia, kiedy się pojawia. W praktyce przydatne jest zwracanie sugestie na moment poprzedzający daną reakcję. Jeżeli już ktoś regularnie odkłada trudne zadania, warto sprawdzić, czy robi to po pojawieniu się dokładnie sprecyzowanej myśli, wrażeń albo poczucia przeciążenia. Dopiero wówczas można rozważać, jakie inne zachowanie mogłoby pojawić się w tym samym miejscu. Samo powtarzanie określonych zdań czy wyobrażeń nie powinno być prezentowane jako uniwersalny sposób zmiany wszystkich utrwalonych schematów.

Znaczenie ma także środowisko, w którym odbywa się próba zmiany. Nieprosto utrzymywać nowe zachowanie, jeżeli codzienne warunki nieustannie sprzyjają powrotowi do starego sposobu działania. Osoba, która woli ograniczyć używanie z telefonu w trakcie pracy, może mieć inne doświadczenia po wyłączeniu części powiadomień niż wówczas, gdy urządzenie przez cały czas leży obok niej. Bardzo podobnie zmiana godzin snu może być trudna do utrzymania, o ile obowiązki zawodowe albo rodzinne regularnie przesuwają porę zakończenia dnia. W tak zaistniałych okolicznościach sama motywacja nie rozjaśnia całego kłopotu. Potrzebne jest uwzględnienie warunków zewnętrznych oraz sprawdzenie, które elementy można rzeczywiście przemienić. Zdarza się także, że po kilku tygodniach pojawia się powrót do wcześniejszego zachowania. Zamiast traktować taki moment jako jednoznaczny dowód niepowodzenia, można potraktować go jako informację o okolicznościach, w których stary schemat wciąż jest silny. Dopiero porównanie tych obserwacji z faktycznym przebiegiem dnia umożliwia dokładniej określić, jakie zmiany są możliwe do utrzymania i które założenia wymagają ponownego sprawdzenia.

Sprawdź: programowanie umysłu podświadomego.